ᠲᠡᠦᠬᠡ ᠰᠣᠶᠣᠯ᠂ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠲᠡᠦᠬᠡ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯТүүх соёл tuuhe soyol

ᠲᠡᠮᠦᠵᠢᠨ – ᠶᠡᠬᠡ ᠤᠯᠤᠰ ᠤᠨ ᠳᠠᠯᠳᠠ ᠵᠣᠪᠠᠯᠠᠩ - ᠴᠢᠩᠭᠢᠰ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠊ᠤ᠌ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ᠲᠡᠦᠬᠡ 25 Тэмүүжин – Их улсын далд зовлон - Чингис хаан оо нууц түүх 25

ᠠᠩᠭᠢᠯᠠᠯ：ᠲᠡᠦᠬᠡ ᠰᠣᠶᠣᠯТүүх соёл 2025-10-04

332

ᠲᠡᠮᠦᠵᠢᠨ – ᠶᠡᠬᠡ ᠤᠯᠤᠰ ᠤᠨ ᠳᠠᠯᠳᠠ ᠵᠣᠪᠠᠯᠠᠩ        ᠬᠤᠷᠽᠸᠮ ᠤᠯᠤᠰ ᠢ᠋ ᠳᠠᠢᠯᠠᠨ ᠮᠥᠬᠥᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠴᠢᠩᠭᠢᠰ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ᠋ ᠶᠡᠬᠡ ᠴᠡᠷᠢᠭ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠴᠣᠪᠤᠭᠠᠨ ᠳ᠋ᠤ᠌ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠭᠳᠠᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠤᠰ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠢ᠋ᠶ᠋ᠠᠷ ᠬᠣᠭᠣᠷᠣᠨᠳᠣ ᠪᠠᠨ ᠥᠷᠲᠡᠭᠡ ᠵᠠᠢ ᠪᠠᠷᠢᠨ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠨᠤᠲᠤᠭ ᠢ᠋ᠶ᠋ᠠᠨ ᠵᠣᠷᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠵᠡᠢ᠃ ᠡᠵᠡᠯᠡᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠨ ᠬᠣᠲᠠ᠂ ᠳᠠᠭᠠᠷ᠎ᠠ ᠣᠷᠣᠭᠰᠠᠨ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠳ ᠲᠤ᠌ ᠶᠡᠬᠡ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠴᠠᠭᠠᠵᠠ ᠶ᠋ᠢ ᠰᠠᠬᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠡᠭᠦ...

ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠲᠡᠨ ᠦ ᠰᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ᠠᠷᠠᠳᠴᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠬᠤᠪᠢᠰᠬᠠᠯᠴᠢ ᠰᠢᠨᠡᠯᠠᠮ᠎ᠠ - ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠪᠦᠯᠦᠭ᠂ᠥᠯᠵᠡᠢᠵᠢᠷᠭᠠᠯ– ᠭᠢᠯᠠᠯᠵᠠᠭᠰᠠᠨ ᠨᠢᠭᠡ ᠨᠠᠰᠤ5(3) Шинэлам – 2-р бүлэг᠂ Өлзийжаргал– гялалзсан нэг нас 5(3)

ᠠᠩᠭᠢᠯᠠᠯ：ᠲᠡᠦᠬᠡ ᠰᠣᠶᠣᠯТүүх соёл 2025-10-04

125

ᠲᠠᠪᠤ ᠂ ᠭᠠᠯᠠᠭᠤᠲᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠴᠢᠭᠤᠯᠭᠠᠨ ᠪᠠ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠡᠴᠡ ᠬᠣᠢᠰᠢᠬᠢ ᠤᠴᠢᠷ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠤ᠋ᠳ (ᠭᠤᠷᠪᠠ)᠂ ᠰᠢᠨᠡᠯᠡᠮ᠎ᠡ ᠨᠠᠶᠠᠨ ᠵᠢᠩ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠡᠮᠦᠷ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠡᠴᠡ ᠰᠤᠯᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠨᠢ          ᠰᠢᠨᠡᠯᠡᠮ᠎ᠡ ᠪᠠᠷᠠᠭᠤᠨ ᠬᠦᠩ ᠨᠣᠶᠠᠨ ᠴᠣᠭᠲᠣᠸᠴᠢᠷ ᠲᠤ᠌ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ᠤᠳᠬ᠎ᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠮᠠᠷ ᠢ᠋ᠶ᠋ᠠᠷ ᠠᠮᠢᠰᠬᠤᠭᠤᠯᠬᠤ ᠵᠠᠬᠢᠳᠠᠯ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠠ᠋ᠴᠠ ᠴᠣᠭᠲᠣᠸᠴᠢᠷ ᠨᠠᠰᠤᠨᠪᠠᠲᠤ ᠬᠣᠶᠠᠭᠤᠯᠠ2000 ᠯᠠᠩ ᠮᠥᠩᠭᠥ ᠶ᠋ᠢ ᠳᠠᠯᠠᠳ ᠤ᠋ᠨ ᠮᠠᠰᠢᠳᠡ...

ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠨᠤᠲᠤᠭ ᠲᠠᠬᠢ ᠠᠩᠬᠠᠨ ᠤ᠋ ᠲᠥᠷᠥᠳ᠋ᠦ᠍ ᠤᠯᠤᠰ ᠾᠢᠦᠩᠨᠦMongol nutag dakhi ankhny tört uls Khünnü-Монгол нутаг дахь анхны төрт улс Хүннү

ᠠᠩᠭᠢᠯᠠᠯ：ᠲᠡᠦᠬᠡ ᠰᠣᠶᠣᠯТүүх соёл 2025-10-03

1089

ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠲᠡᠨ ᠦ ᠰᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ᠠᠷᠠᠳᠴᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠬᠤᠪᠢᠰᠬᠠᠯᠴᠢ ᠰᠢᠨᠡᠯᠠᠮ᠎ᠠ - ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠪᠦᠯᠦᠭ᠂ᠥᠯᠵᠡᠢᠵᠢᠷᠭᠠᠯ– ᠭᠢᠯᠠᠯᠵᠠᠭᠰᠠᠨ ᠨᠢᠭᠡ ᠨᠠᠰᠤ5(2) Шинэлам – 2-р бүлэг᠂ Өлзийжаргал– гялалзсан нэг нас 5(2)

ᠠᠩᠭᠢᠯᠠᠯ：ᠲᠡᠦᠬᠡ ᠰᠣᠶᠣᠯТүүх соёл 2025-10-02

166

ᠲᠠᠪᠤ ᠂ ᠭᠠᠯᠠᠭᠤᠲᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠴᠢᠭᠤᠯᠭᠠᠨ ᠪᠠ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠡᠴᠡ ᠬᠣᠢᠰᠢᠬᠢ ᠤᠴᠢᠷ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠤ᠋ᠳ (ᠬᠣᠶᠠᠷ)᠂《ᠭᠠᠯᠠᠭᠤᠲᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠴᠢᠭᠤᠯᠭᠠᠨ》 ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠳᠠᠭᠤᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ       ᠲᠤᠰ ᠳᠠᠭᠤᠤ ᠪᠣᠯ1920 ᠣᠨ ᠳᠠᠷᠤᠢ ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠪᠡᠴᠢᠨ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠭᠠᠯᠠᠭᠤᠲᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠴᠢᠭᠤᠯᠭᠠᠨ ᠳ᠋ᠤ᠌ ᠳᠤᠭᠤᠢᠯᠠᠩ ᠤ᠋ᠨ ᠬᠥᠮᠦᠰ ᠢ᠋ ᠬᠦᠨᠳᠦ ᠬᠡᠴᠡᠭᠦᠦ ᠡᠷᠡᠭᠦᠦ ᠲᠠᠮᠤᠯᠠᠯ ᠦᠵᠡᠭᠦᠯᠵᠦ᠂ ᠳᠠᠯᠠᠳ ᠳᠠ(ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠦᠶ᠎ᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠴᠢᠭᠤᠯᠭᠠᠨ ᠳᠠᠷᠤᠭ᠎ᠠ ᠰᠦᠮᠪᠦᠷᠪᠠᠲᠦ) ᠶ᠋ᠢ...

ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠲᠡᠨ ᠦ ᠰᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ᠠᠷᠠᠳᠴᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠬᠤᠪᠢᠰᠬᠠᠯᠴᠢ ᠰᠢᠨᠡᠯᠠᠮ᠎ᠠ - ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠪᠦᠯᠦᠭ᠂ᠥᠯᠵᠡᠢᠵᠢᠷᠭᠠᠯ– ᠭᠢᠯᠠᠯᠵᠠᠭᠰᠠᠨ ᠨᠢᠭᠡ ᠨᠠᠰᠤ5(1) Шинэлам – 2-р бүлэг᠂ Өлзийжаргал– гялалзсан нэг нас 5(1)

ᠠᠩᠭᠢᠯᠠᠯ：ᠲᠡᠦᠬᠡ ᠰᠣᠶᠣᠯТүүх соёл 2025-09-29

357

ᠲᠠᠪᠤ ᠂ ᠭᠠᠯᠠᠭᠤᠲᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠴᠢᠭᠤᠯᠭᠠᠨ ᠪᠠ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠡᠴᠡ ᠬᠣᠢᠰᠢᠬᠢ ᠤᠴᠢᠷ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠤ᠋ᠳ (ᠨᠢᠭᠡ)᠂ 《ᠭᠠᠯᠠᠭᠤᠲᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠴᠢᠭᠤᠯᠭᠠᠨ》      《ᠵᠢᠷᠠᠨ ᠠᠨᠳᠠ》 ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠦᠷᠦᠭᠦᠦ ᠸᠠᠩᠴᠤᠭᠷᠠᠪᠳᠠᠨ ᠪᠣᠯ ᠶᠡᠬᠡ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠥᠮᠦᠨ ᠮᠥᠷᠲᠡᠭᠡᠨ ᠰᠡᠴᠡᠨ ᠰᠡᠷᠭᠦᠯᠡᠩ ᠲᠠᠢᠵᠢ ᠢᠵᠠᠭᠤᠷᠲᠠᠨ ᠶᠤᠮ᠂ ᠲᠡᠷᠡ ᠰᠢᠨᠠᠯᠠᠮ᠎ᠠ ᠲᠠᠢ ᠨᠢᠭᠡ ᠨᠤᠲᠤᠭ ᠤ᠋ᠨ ᠬᠥᠮᠦᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ᠂ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠥᠷᠥ  ᠶ᠋ᠢᠨ ᠵᠣᠷᠢᠯᠭ᠎ᠠ ᠨᠢ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠠᠳᠠᠯᠢ ᠪᠤᠰᠤ  ᠪᠠᠢᠪᠠ᠃ ᠠᠷᠠ...

ᠪᠣᠭᠣᠷᠴᠢ – ᠢᠰᠦᠰ ᠾᠷᠢᠰᠲ᠋ᠣᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠡᠯᠴᠢ - ᠴᠢᠩᠭᠢᠰ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠊ᠤ᠌ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ᠲᠡᠦᠬᠡ 24 Боорчи – Исүс христосын элч - Чингис хаан оо нууц түүх 24

ᠠᠩᠭᠢᠯᠠᠯ：ᠲᠡᠦᠬᠡ ᠰᠣᠶᠣᠯТүүх соёл 2025-09-28

325

ᠪᠣᠭᠣᠷᠴᠢ – ᠢᠰᠦᠰ ᠾᠷᠢᠰᠲ᠋ᠣᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠡᠯᠴᠢ        ᠰᠦᠪᠡᠭᠡᠲᠡᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠢᠯᠡᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠡᠯᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠢ᠋ᠶ᠋ᠠᠷ ᠫᠸᠷᠧᠨᠨ ᠦ᠌ ᠬᠥᠨᠳᠡᠢ ᠡᠴᠡ ᠬᠣᠢᠰᠢ ᠺᠠᠰᠫᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠠᠩᠭᠢᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠷᠠᠭᠤᠨ ᠲᠠᠯ᠎ᠠ ᠪᠠᠷ ᠥᠭᠰᠥᠨ ᠪᠤᠭᠤᠷᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠶᠠᠪᠤᠬᠤ ᠵᠠᠮ ᠲᠣᠳᠣᠷᠬᠠᠢ ᠪᠣᠯᠵᠠᠢ᠃ ᠲᠡᠢᠨ ᠬᠢᠵᠦ ᠣᠢᠷ᠎ᠠ ᠵᠠᠭᠤᠷ᠎ᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠣᠲᠠ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠢ᠋ ᠡᠵᠡᠯᠡᠨ ᠲᠤᠯᠤᠯᠳᠤᠵᠤ ᠶᠠᠪᠤᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ᠌ ᠲᠤᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠵᠠᠮ ᠤ᠋ᠨ ᠤᠷᠲᠤ᠂ ᠡᠵᠡᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠤ᠋ᠨ ᠠᠭᠤᠳᠠᠮ...

ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠲᠡᠨ ᠦ ᠰᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ᠠᠷᠠᠳᠴᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠬᠤᠪᠢᠰᠬᠠᠯᠴᠢ ᠰᠢᠨᠡᠯᠠᠮ᠎ᠠ - ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠪᠦᠯᠦᠭ᠂ᠥᠯᠵᠡᠢᠵᠢᠷᠭᠠᠯ– ᠭᠢᠯᠠᠯᠵᠠᠭᠰᠠᠨ ᠨᠢᠭᠡ ᠨᠠᠰᠤ4(4) Шинэлам – 2-р бүлэг᠂Өлзийжаргал– гялалзсан нэг нас 4(4)

ᠠᠩᠭᠢᠯᠠᠯ：ᠲᠡᠦᠬᠡ ᠰᠣᠶᠣᠯТүүх соёл 2025-09-27

153

(ᠳᠥᠷᠪᠡ) ᠬᠠᠲᠤᠨ ᠨᠠᠷᠠᠨᠭᠡᠷᠡᠯ ᠢ᠋ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ᠪᠠᠷ ᠰᠢᠢᠳᠬᠡᠭᠰᠡᠨ ᠨᠢ        ᠴᠠᠭᠠᠭᠴᠢᠨ ᠭᠠᠬᠠᠢ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠤᠪᠢᠰᠬᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠳᠠᠷᠠᠭ᠎ᠠ ᠦᠦᠰᠢᠨ ᠬᠤᠰᠢᠭᠤᠨ ᠳ᠋ᠤ᠌ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠨᠤᠲᠤᠭ ᠢ᠋ᠶ᠋ᠠᠨ ᠲᠠᠰᠤᠴᠢᠨ ᠬᠤᠳᠠᠯᠳᠤᠭᠰᠠᠨ᠂ ᠹᠧᠣᠳᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠭᠠᠭᠴᠠᠭᠠᠷ ᠡᠵᠡᠷᠬᠡᠬᠦ ᠡᠷᠬᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠡᠰᠡᠷᠭᠦᠴᠡᠭᠰᠡᠨ《ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠳᠤᠭᠤᠢᠯᠠᠩ》 ᠤ᠋ᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ᠂ ᠰᠢᠨᠡᠯᠡᠮ᠎ᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠰᠠᠨ《ᠳᠠᠯᠠᠨ ᠠᠨᠳᠠ》 ᠶ᠋ᠢᠨ ᠳᠤᠭᠤᠢᠯᠠᠩ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠠᠷᠠᠳᠴᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠬ...

ᠪᠣᠭᠣᠷᠴᠢ – ᠬᠤᠷᠽᠸᠮ ᠤ᠋ᠨ ᠳᠦᠯᠡᠢ ᠲᠩᠷᠢ - ᠴᠢᠩᠭᠢᠰ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠊ᠤ᠌ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ᠲᠡᠦᠬᠡ 23 Боорчи – Хорземын дүлий тэнгэр - Чингис хаан оо нууц түүх 23

ᠠᠩᠭᠢᠯᠠᠯ：ᠲᠡᠦᠬᠡ ᠰᠣᠶᠣᠯТүүх соёл 2025-09-27

176

ᠪᠣᠭᠣᠷᠴᠢ – ᠬᠤᠷᠽᠸᠮ ᠤ᠋ᠨ ᠳᠦᠯᠡᠢ ᠲᠩᠷᠢ        ᠬᠤᠷᠽᠸᠮ ᠤ᠋ᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠤᠯᠤᠰ ᠢ᠋ ᠡᠵᠡᠯᠡᠵᠦ ᠮᠤᠬᠠᠮᠮᠡᠳ᠋ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠢ᠋ ᠵᠠᠯᠭᠠᠮᠵᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠵᠠᠯᠠᠯᠳᠢᠨ ᠢ᠋ ᠮᠥᠬᠥᠭᠡᠵᠦ ᠬᠤᠷᠽᠸᠮ ᠲᠠᠢ ᠬᠢᠯᠢ ᠵᠠᠯᠭᠠᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠭᠳᠠᠳ᠋᠂ ᠡᠨᠡᠳᠬᠡᠭ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠣᠯᠠᠨ ᠤᠯᠤᠰ᠂ ᠬᠣᠲᠠ ᠶ᠋ᠢ ᠡᠵᠡᠮᠰᠢᠯ ᠳ᠋ᠡᠭᠡᠨ ᠬᠣᠷᠢᠶᠠᠨ ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠢᠯᠠᠯᠲᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠪᠠᠬᠠᠷᠬᠠᠯ ᠢ᠋ ᠬᠤᠯᠠᠨ ᠬᠠᠲᠤᠨ ᠤ᠋ ᠭᠡᠨᠡᠳᠲᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠦᠬᠦᠯ ᠦᠷᠭᠦᠭᠡᠨ ᠵᠠᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠢ᠋...

ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠲᠡᠨ ᠦ ᠰᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ᠠᠷᠠᠳᠴᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠬᠤᠪᠢᠰᠬᠠᠯᠴᠢ ᠰᠢᠨᠡᠯᠠᠮ᠎ᠠ - ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠪᠦᠯᠦᠭ᠂ᠥᠯᠵᠡᠢᠵᠢᠷᠭᠠᠯ– ᠭᠢᠯᠠᠯᠵᠠᠭᠰᠠᠨ ᠨᠢᠭᠡ ᠨᠠᠰᠤ4(3) Шинэлам – 2-р бүлэг᠂Өлзийжаргал– гялалзсан нэг нас 4(3)

ᠠᠩᠭᠢᠯᠠᠯ：ᠲᠡᠦᠬᠡ ᠰᠣᠶᠣᠯТүүх соёл 2025-09-25

370

(ᠭᠤᠷᠪᠠ) ᠪᠠᠷᠠᠭᠤᠨ ᠬᠦᠩ ᠨᠣᠶᠠᠨ ᠴᠣᠭᠲᠤᠸᠴᠢᠷ ᠢ᠋ ᠬᠠᠮᠠᠷ ᠢ᠋ᠶ᠋ᠠᠷ ᠠᠮᠢᠰᠬᠤᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠨᠢ             1872 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ᠌ ᠴᠣᠭᠲᠤᠸᠴᠢᠷ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠭᠴᠢ ᠬᠦᠩ ᠪᠠᠯᠵᠤᠤᠷ ᠤ᠋ᠨ ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠳᠡᠭᠦᠦ ᠸᠠᠩᠴᠢᠨ ᠳᠣᠣᠷᠠᠯ ᠲᠠᠢᠵᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠭᠠᠭᠴᠠ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠵᠠᠶᠠᠭᠠᠪᠠ᠃1894 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ᠌ ᠦᠦᠰᠢᠨ ᠬᠤᠰᠢᠭᠤᠨ ᠤ᠋ ᠪᠠᠷᠠᠭᠤᠨ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠵᠤ ᠴᠠᠭᠠᠭᠴᠢᠨ ᠭᠠᠬᠠᠢ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠤᠪᠢᠰᠬᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠳᠠᠷᠠᠭ᠎ᠠ ᠬᠥᠬᠡᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋...

ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠲᠡᠨ ᠦ ᠰᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ᠠᠷᠠᠳᠴᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠬᠤᠪᠢᠰᠬᠠᠯᠴᠢ ᠰᠢᠨᠡᠯᠠᠮ᠎ᠠ - ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠪᠦᠯᠦᠭ᠂ᠥᠯᠵᠡᠢᠵᠢᠷᠭᠠᠯ– ᠭᠢᠯᠠᠯᠵᠠᠭᠰᠠᠨ ᠨᠢᠭᠡ ᠨᠠᠰᠤ4(2) Шинэлам – 2-р бүлэг᠂Өлзийжаргал– гялалзсан нэг нас 4(2)

ᠠᠩᠭᠢᠯᠠᠯ：ᠲᠡᠦᠬᠡ ᠰᠣᠶᠣᠯТүүх соёл 2025-09-22

151

(ᠬᠣᠶᠠᠷ) ᠨᠠᠷᠠᠨᠭᠡᠷᠡᠯ ᠬᠠᠲᠤᠨ ‍ᠤ ᠥᠴᠢᠭ ᠢ ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ        ᠦᠦᠰᠢᠨᠵᠤᠤ ᠶᠢᠨ ᠰᠦᠮ᠎ᠡ(ᠭᠠᠨᠵᠤᠤᠷ ᠨᠣᠮ ‍ᠤᠨ ᠬᠡᠶ᠋ᠢᠳ) ᠪᠣᠯ ᠦᠦᠰᠢᠨ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤᠨ ‍ᠤ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ ᠬᠡᠶ᠋ᠢᠳ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠶᠤᠮ᠃ ᠬᠡᠳᠦᠨ ᠵᠠᠭᠤᠨ ᠵᠢᠯ ᠤᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢ᠂ ᠦᠦᠰᠢᠨ ‍ᠦ ᠣᠯᠠᠨ ᠦᠶ᠎ᠡ ᠶᠢᠨ ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠨᠣᠶᠠᠨ ᠪᠡᠶ᠎ᠡ ᠪᠡᠷ ᠢᠶᠡᠨ ᠦᠦᠰᠢᠨᠵᠤᠤ ᠶᠢᠨ ᠰᠦᠮ᠎ᠡ ᠳᠦ ᠵᠢᠯ ᠳᠦ ᠬᠡᠳᠦ ᠤᠳᠠᠭ᠎ᠠ ᠣᠴᠢᠳᠠᠭ᠃ ᠲᠡᠳᠡ ᠶᠡᠬᠡ ᠪᠡᠷ ᠥᠭᠯᠢᠭᠡ ᠪᠠᠷᠢᠴᠠ ᠡᠷᠭᠦᠵᠦ ᠥᠪᠡᠷ ᠤᠨ ᠪᠡᠶ᠎ᠡ ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤ ᠨᠡᠶ...